Praca w ochronie zdrowia to jedno z najbardziej wymagających zajęć – fizycznie, emocjonalnie, mentalnie. Z tego powodu ustawodawca przewidział szczególne normy czasu pracy dla pracowników medycznych. Nie są one przypadkowe – mają chronić przed wypaleniem, błędami i skutkami przemęczenia. A mimo to, w wielu placówkach, szczególnie prywatnych, normy te są traktowane zbyt ogólnie lub wręcz pomijane. 

Jak zatem wygląda czas pracy w zawodach medycznych? I dlaczego jego właściwe zaplanowanie to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, ale też troska o jakość leczenia i bezpieczeństwo? 

Lekarze i lekarze dentyści 

Zgodnie z art. 93 ustawy o działalności leczniczej, lekarze i lekarze dentyści zatrudnieni na podstawie umowy o pracę podlegają normie: 

• 7 godzin 35 minut dziennie, 

• 37 godzin 55 minut tygodniowo. 

  
  

Lekarz może – na piśmie – wyrazić zgodę na tzw. opt-out, czyli pracę powyżej 48 godzin tygodniowo. Taka zgoda musi być dobrowolna i udokumentowana, a pracodawca powinien zapewnić kontrolę nad czasem pracy w rozliczeniu średniotygodniowym. 

W praktyce lekarze często pracują w kilku miejscach, także na kontraktach – co utrudnia kontrolę nad ich rzeczywistym czasem pracy. Dlatego warto wdrażać systemy, które pomagają nad tym zapanować – jak np. Empliset. 

Pielęgniarki i położne 

Obowiązują je te same normy co lekarzy: 

• 7 godzin 35 minut dziennie, 

• 37 godzin 55 minut tygodniowo. 

Wielu pracodawców stosuje system równoważny – np. 12/24, 12/36 – co jest zgodne z prawem, pod warunkiem przestrzegania średniej normy tygodniowej i odpoczynków: 11 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. 

Diagnosta laboratoryjny i technik analityki medycznej 

To zawody medyczne w rozumieniu przepisów. Przysługują im skrócone normy: 

• 7 godzin 35 minut dziennie, 

• 37 godzin 55 minut tygodniowo. 

Nie dotyczy ich norma „pełnoetatowa” 8/40 – to częsty błąd pracodawców, którzy klasyfikują te stanowiska jako „obsługę” laboratorium. Diagnosta jest pracownikiem działalności podstawowej. 

Technik elektroradiolog, technik RTG 

Oprócz przepisów ogólnych, technicy elektroradiolodzy objęci są dodatkowymi ograniczeniami – ze względu na narażenie na promieniowanie jonizujące. W przypadku pracy w warunkach szczególnego narażenia: 

• czas pracy może zostać skrócony nawet do 5 godzin dziennie, 

• wymagane jest potwierdzenie przez inspektora ochrony radiologicznej. 

Wiele placówek nie uwzględnia tej możliwości, narażając się na poważne konsekwencje – nie tylko ze strony PIP, ale też sanepidu czy jednostek kontrolnych z zakresu BHP. 

Równoważny czas pracy i dyżury 

System równoważny pozwala przedłużyć czas pracy w danej dobie – nawet do 12, 16 czy 24 godzin – pod warunkiem, że: 

• średni tygodniowy czas pracy nie przekracza 37:55, 

• pracownik ma zapewnione odpoczynki, 

• czas pracy jest rozliczany w wyznaczonym okresie (do 3 miesięcy standardowo). 

Brak harmonogramu, nieprawidłowe planowanie dni wolnych, przekroczenia odpoczynków – to najczęstsze błędy. 

Jak pomaga Empliset? 

System Empliset wspiera podmioty lecznicze w: 

• planowaniu grafików zgodnie z przepisami o czasie pracy w ochronie zdrowia, 

• rozliczaniu nadgodzin i odpoczynków, 

• analizie ryzyka przekroczeń (np. zbyt długie dyżury), 

• oddzieleniu norm czasu pracy dla różnych grup zawodowych, 

• prowadzeniu ewidencji pracy w systemie równoważnym, 

• komunikacji między zespołem, kierownikiem zmiany a działem kadr. 

To nie tylko ewidencja – to narzędzie realnego zabezpieczenia jakości i zgodności. 

Podsumowanie 

Zarządzanie czasem pracy w ochronie zdrowia to nie tylko obowiązek kadrowy – to kwestia bezpieczeństwa pacjenta, dobrostanu personelu i jakości funkcjonowania placówki. Pracownicy medyczni zasługują na dobrze zaprojektowany system pracy, zgodny z prawem i przemyślany operacyjnie. 

System Empliset pozwala wprowadzić ład tam, gdzie zbyt długo panował chaos. A tam, gdzie jest ład – jest też przestrzeń na lepszą opiekę nad pacjentem.